W świecie współczesnego biznesu, w którym firmy rzadko działają w całkowitej izolacji, tworzenie grup kapitałowych jest naturalnym krokiem w stronę rozwoju. Gdy jednak spółki należące do jednej grupy zaczynają handlować między sobą, pojawia się pojęcie, które spędza sen z powiek wielu dyrektorom finansowym i głównym księgowym: ceny transferowe.

Czym właściwie są, dlaczego budzą tak duże zainteresowanie organów podatkowych i kto musi zwracać na nie szczególną uwagę?

Czym są ceny transferowe?

Mówiąc najprościej, ceny transferowe to ceny, po jakich podmioty powiązane (np. spółki z tej samej grupy kapitałowej) realizują między sobą transakcje.

Może to dotyczyć sprzedaży towarów, świadczenia usług, udzielania pożyczek, a także udostępniania wartości niematerialnych i prawnych (np. licencji czy znaków towarowych). Z ekonomicznego punktu widzenia cena transferowa to mechanizm alokacji dochodów (lub kosztów) pomiędzy poszczególnymi elementami tej samej grupy biznesowej.

Przykład: Wyobraź sobie, że polska spółka produkuje meble i sprzedaje je do swojej spółki-córki w Niemczech, która zajmuje się ich dystrybucją. Cena, jaką niemiecka spółka płaci polskiej spółce za te meble, to właśnie cena transferowa.

Dlaczego urzędy skarbowe tak uważnie im się przyglądają?

Z punktu widzenia właściciela grupy kapitałowej, przesunięcie zysku z jednej spółki do drugiej może być obojętne – ostatecznie pieniądze zostają "w rodzinie". Jednak z punktu widzenia urzędów skarbowych różnych państw, robi to ogromną różnicę.

Firmy mogą być kuszone, aby sztucznie zaniżać lub zawyżać ceny transferowe w celu przerzucenia zysków do krajów o niższych podatkach (tzw. rajów podatkowych lub jurysdykcji o korzystniejszych stawkach) lub w celu wygenerowania kosztów tam, gdzie podatki są wysokie.

Aby temu zapobiec, na całym świecie wprowadzono tzw. zasadę ceny rynkowej (ang. arm's length principle).

Zasada ceny rynkowej

To absolutny fundament przepisów o cenach transferowych. Zasada ta mówi, że warunki transakcji między podmiotami powiązanymi muszą być ustalane tak, jakby ustaliły je między sobą podmioty całkowicie niezależne. Jeśli urząd skarbowy uzna, że cena odbiega od rynkowej, ma prawo "doszacować" dochód spółki i nałożyć sankcje karne oraz wyższy podatek.

Kogo dotyczą te przepisy?

Przepisy o cenach transferowych nie dotyczą tylko gigantycznych, międzynarodowych korporacji. Obowiązują one tzw. podmioty powiązane, co w polskim prawie definiuje się dość szeroko.

Powiązania mogą mieć charakter:

• Kapitałowy: Gdy jedna firma posiada (bezpośrednio lub pośrednio) udziały w innej firmie (zazwyczaj minimum 25%).
• Zarządczy lub kontrolny: Gdy te same osoby zasiadają w zarządach lub radach nadzorczych różnych spółek.
• Osobowy lub rodzinny: Gdy np. mąż prowadzi jedną firmę, a żona drugą, i firmy te dokonują między sobą transakcji.

Obowiązki i dokumentacja, czyli biurokracja w służbie przejrzystości

Aby udowodnić, że transakcje są zawierane na warunkach rynkowych, firmy przekraczające określone ustawowo progi wartościowe transakcji muszą przygotowywać specjalną dokumentację cen transferowych.

Zazwyczaj składa się ona z następujących elementów:

1. Local File (Dokumentacja lokalna): Szczegółowy opis konkretnych transakcji między podmiotami powiązanymi.
2. Analiza rynkowa (Benchmarking): Dowód na to, że zastosowane ceny faktycznie odpowiadają tym, które stosują firmy niezależne.
3. Master File (Dokumentacja grupowa): Opis struktury, strategii i działalności całej grupy kapitałowej (wymagane dla największych grup).
4. Raportowanie (np. formularz TPR): Cykliczne informowanie urzędu skarbowego o przeprowadzonych transakcjach.

Podsumowanie

Ceny transferowe same w sobie nie są niczym nielegalnym – to po prostu neutralny termin ekonomiczny. Jednak nieodpowiednie zarządzanie nimi i ignorowanie zasady ceny rynkowej niesie za sobą gigantyczne ryzyko podatkowe. Dla każdej rosnącej firmy, która otwiera nowe spółki-córki, polityka cen transferowych powinna być jednym z kluczowych elementów strategii finansowej i podatkowej.

źródło: informacjebranzowe.pl

Najnowsze aktualności